Współczesny obieg literacki

Jedni mówią, że poziom czytelnictwa znajduje się na „tragicznym” poziomie. Inni zaś twierdzą, że nie jest tak źle, jak sądzą pesymiści. Mało kto jednak w tym kontekście zastanawia się nad obiegami literackimi, które mogą wiele powiedzieć o tym, jak literatura się rozprzestrzenia, dociera do ludzi i jak dzięki temu funkcjonuje. Zajmiemy się więc tym 21 marca.

Obieg myśli ludzkiej w społeczności był ściśle związany z formą przekazu, jak i konstytutywnymi dla niego technikami kulturowymi. Przekaz ustny, jako przekaz ulotny, nietrwały, bezpośredni, kontekstowy i wariantywny, podlegał zupełnie innym procesom niż przekaz ustny. Rozwój piśmiennictwa ustrukturyzował, utrwalił i ujednolicił przekazywanie ludzkiej myśli, a na przestrzeni wieków przyczyniał się również do zmian zarówno w polu literatury (przekazu literackiego, jego charakteru i formy), jak i w polu jej obiegu (głównie poprzez rozwój techniki i powstanie określonych instytucji).

Kolejnym znaczącym procesem było przejście od kultury piśmiennej do kultury druku. Obecnie istotnym zwrotem jest przejście od kultury pisma/druku do kultury cyfrowej. Henning Lobin w książce Marzenie Engelbarta. Czytanie i pisanie w świecie cyfrowym zauważa, że mamy obecnie do czynienia cyfrowymi technikami pisania i czytania, a co więcej, przemiany w obrębie tych technik „spowodowały głębokie przekształcenie kulturowe”[1]. Ma to również znaczenie w kontekście obiegu informacji oraz migracji materiałów w środowisku cyfrowym, przede wszystkim w przestrzeni internetowej.

Maria Nadolna i Piotr Barczyk w artykule Archiwalia w nowej rzeczywistości piszą wprost: „Żyjemy w kulturze dostępu, a jakość naszej egzystencji determinuje warunki, na jakich otrzymujemy różne dobra w użytkowanie. Sieć to archetyp idealnej dostępności, to rzeczywistość, w której dostęp do wszelkich oferowanych dóbr jest jednoczesny, powszechny, natychmiastowy i spersonalizowany. Osoby stale pozostające w zasięgu internetu za naturalne uważają to, że każdą informację, wiedzę i rozrywkę można zdobyć w sieci. Już niedługo, jeśli czegoś w sieci nie będzie, to będzie to równoznaczne z nieistnieniem. Internet zaczyna być traktowany jako rezpozytorium wszelkich możliwych treści i dla osób wychowanych na nim poszukiwanie informacji w innych źródłach może okazać się nazbyt trudne albo wręcz niewykonalne. Szybko przyrasta ilość dostępnych w sieci nowych treści, a obieg informacji staje się coraz szybszy i w praktyce może to oznaczać, że treści, które w stosownym czasie i formie nie zostaną udostępnione w sieci, mogą zniknąć z tego obiegu”[2].

Powstaje więc proste pytanie: jak wobec tego sytuuje się literatura? Jak wygląda obieg literatury we współczesnym, stechnicyzowanym i połączonym siecią świecie? W odpowiedzi na te i inne pytania pomoże nam socjologia literatury, przede wszystkim jej nowoczesne ujęcie, która zajmuje się zagadnieniami życia literackiego, kultury literackiej, komunikacji literackiej, obiegu literatury, publiczności literackiej, wspólnot fabularnych i narracyjnych, czy najogólniej rzecz ujmując, problematyką pola literackiego i pojawiającymi się w jego obrębie elementami.

Spotkanie dyskusyjne Koła odbędzie się w czwartek 21 marca o godzinie 17.00 w sali 404 Instytutu Filologii Polskiej UJD w budynku Wydziału Filologiczno-Historycznym przy al. Armii Krajowej 36a.

_____________

Przypisy:
[1] Lobin Henning, Marzenie Engelbarta. Czytanie i pisanie w świecie cyfrowym, tłum. Łukasz Musiał, Warszawa 2017, s. 22.
[2] Nadolna Maria, Barczyk Piotr, Archiwalia w nowej rzeczywistości, [w:] Wokół nowych mediów ery Web 2.0, red. Bohdan Jung, Warszawa 2010, s. 43-44.